# 5 Verslag van het bezoek aan het oude bosje “Boerdam” aan de Vaassenseweg Nijbroek op 8 april 2021

Het bezoek stond o.l.v. dhr Maes, bioloog, die onderzoekt of het een echt oud bos is. Dit doet hij in opdracht van de gemeente Voorst, die het perceel onlangs van Staatsbosbeheer gekocht heeft. Wij mochten op uitnodiging van de gemeente mee op onderzoek.

Het Boerdambos is een rabattenbos, d.w.z. dat er geulen in gegraven zijn (hier evenwijdig aan de Vaassenseweg) met het oog op de ontwatering van het perceel. Van oudsher werden de bomen die meer vocht nodig hadden, dichter bij de geulen geplant en bijv. de eiken wat hogerop. De ontwatering heeft nu geen effect meer, want door gebrek aan onderhoud staat het gehele bos nu eigenlijk droog. Misschien kan er wat aan de waterstand gebeuren met sluisjes om deze weer hoger te krijgen, maar dat zal allemaal nog uitgezocht worden.

Het Boerdambos komt al op kaarten voor van 1812 van de Man, maar ook de kaart op Topotijdreis geeft vanaf 1865 dit bos bij de Tol aan:

Het Boerdambosje is eigendom geweest van de bezitters van de Matanze te Terwolde. Eerste vermeldingen van de Matanze dateren van 1662, maar het (huidige) huis dateert van 1717. De kans is dus dat dit bosje dus al vroeg in de 18e eeuw is aangelegd als hakhout- en of geriefhoutbos. Al het hout werd wel ergens voor gebruikt: als brandhout, weidepaaltjes, stelen voor gereedschap. Schors van de eiken waarschijnlijk voor de leerlooierij in Deventer. De bessen van de struiken waren voor consumptie en diervoer. Niets ging verloren, alles had waarde. Zelfs de bladeren werden in de koude winters nog gevoerd aan de dieren.

Hakhoutstoven

Je kunt nu nog goed zien dat de bomen vroeger op een hoogte van een halve meter tot een meter werden afgezaagd. Daar ontstonden dan stobben en liepen ze met meerdere stammetjes weer uit. Nu is dat al zo’n lange tijd niet meer gedaan dat ze zouden afsterven als dat hervat zou worden. We zien nu ook al veel afgestorven stobben, die het niet gered hebben, maar dat geeft wel inzicht in hoe het geweest is.

Er is bijna geen ondergroei, zelfs amper speenkruid; dit kan te maken hebben met de lichtinval. Het bos is door gebrek aan beheer erg dicht geworden. We moeten ons een weg banen door een veelvoud aan bramen. Die horen zeker thuis in zo’n bos, maar het is nu wel erg veel. Positief is dat er de 2-stijlige meidoorn groeit, naast de veelvoorkomende 1-stijlige en sleedoorn. Ook diverse soorten wilde rozen, sleedoorn, rode kornoelje etc. Minder positief is dat er Amerikaanse Vogelkers groeit, Amerikaanse eik en ook de trosvlier, die hier eigenlijk niet thuishoren. Voor de dieren levert dit bos een goede bescherming. Nu het zo ondoordringbaar is, komen er geen mensen.

De heer Maes stelt een rapport op over dit bos en komt met voorstellen voor het verdere beheer. We zijn benieuwd naar zijn expertise. 


# 4 Lezing in dorpshuis de Arend: ‘Alle kleine beestjes helpen’ 

Op 4 maart 2020 verzorgde Marc Siepman een lezing over wat er allemaal leeft in onze bodem, onder de titel ‘Alle kleine beestjes helpen’. Marc schrijft, vertaalt en geeft lezingen, cursussen en workshops over de bodem en bodemleven.

In de bodem leven talloze organismen zoals bacteriën, schimmels, protozoa, nematoden, mijten, slakken en wormen. En allemaal in verbijsterende aantallen en in een onvoorstelbare diversiteit. In anderhalf uur vertelt hij wat ze met elkaar te maken hebben en hoe je ze kunt helpen om jou te helpen. Want een kwart van alle biodiversiteit leeft ondergronds en al die kleine beestjes helpen om problemen in de kiem te smoren en de planten veel gezonder te maken. Marc Siepman zet zich in voor een planeet waarop we ons weer onderling afhankelijk voelen. Waarop alles en iedereen in vrijheid toegang heeft tot gezonde voeding, schoon water, schone lucht en beschutting. Hij schrijft, vertaalt en geeft momenteel lezingen, cursussen en workshops over de bodem, systeemdenken en economie. 


#3 Groen: zelf doen 

lekker druk bezig

Op zaterdag 1 februari 2020 organiseerde de werkgroep Rijk Landschap samen met de stichting IJsselboomgaarden een cursus ‘snoeien van hoogstamfruitbomen’. De cursus, bedoeld voor mensen die graag zélf het snoeien van hoogstamfruitbomen onder de knie willen krijgen, was een groot succes: van heinde en verre kwamen deelnemers, die na een forse dosis theorie konden oefenen op de fruitbomen naast de kerk en langs de Dijkhuizenweg. De week daarna hebben leden van de werkgroep verder geoefend in de boomgaard naast de kerk en bij de nieuwe bongerds in het dorp. Het plan is om deze noodzakelijke snoei voortaan elk jaar door (leden van) de werkgroep over te nemen van de Gemeente.


# 2 Meer biodiversiteit op de begraafplaats in Nijbroek

Op 2 november 2019 bracht de werkgroep Een Rijk Landschap samen met Cor Heidenrijk van de agrarische natuurvereniging de VeluweIJsselzoom (VIJZ) een bezoek aan het kerkhof van Nijbroek aan de Vaassenseweg. Deze begraafplaats kenmerkt zich door een rijk bomenbestand. Maar achteraan ligt een kaal stuk grasland, bedoeld voor eventuele uitbreiding, die er de komende jaren niet verwacht wordt. In het kader van onze wens om de Nijbroekse polder bloem- en kruidenrijker te maken, overlegde de werkgroep met het kerkbestuur. Dat bestuur (ook in de werkgroep vertegenwoordigd) verklaarde zich graag bereid om positief te kijken naar mogelijke verbeterplannen. Die plannen zijn er intussen. 

Het ontwerp behelst onder meer de aanleg van een 5 meter brede kruidenrijke strook, in te zaaien met een zogenaamd ‘N1 bijenmengsel’ met vaste planten, direct ten zuiden en ten westen van de bestaande meidoornhaag. 

Bezoekers kunnen bloemen plukken om op het graf van hun geliefden te plaatsen. Ook zullen er drie lindebomen (tilia cordata) worden geplant, die niet alleen fraai zijn, maar ook heerlijk, ruiken en zeer geliefd zijn bij insecten als bijen. 

Het kerkbestuur heeft er inmiddels mee ingestemd en de eerste zomer zag het er al mooi uit, ondanks de droogte en mede dank aan de vrijwilligers die de begraafplaats onderhouden!

bloemenstrook 2020 begraafplaats

# 1 Aanplant in de polder winter/lente 2020

Een van de concrete initiatieven was en is een samenwerking met Agrarische Natuurvereniging VeluweIJsselzoom(VIJZ), waarbij grondeigenaren de mogelijkheid geboden wordt om de ‘eigen’ biodiversiteit te verbeteren door gesubsidieerde aanplant van meidoornhagen (later beheerd als knip-, scheer- of vlechtheg), de aanplant van struweelhagen, van hoogstamfruitbomen en/of de aanplant van laanbomen, elzen en knotbomen. Daarnaast bestaat de mogelijkheid van aanleg van poelen of vee drinkplaatsen. 

Doelstelling van zowel de VIJZ als de werkgroep Een Rijk Landschap zijn: 

-boerenerven “groener” maken 

-verbetering van de biodiversiteit door het verbeteren van de biotoop voor vogels, insecten, amfibieën en kleine zoogdieren

-behoud en herstel van het eeuwenoude Nijbroekse landschap, o.a. door het maken van ecologische verbindingen

-verhogen en verbeteren van de cultuurhistorische waarde van de middeleeuwse polder 

Na de bewoners van de polder uitgenodigd te hebben om met plannen voor hun eigen percelen te komen, zijn inmiddels een vijftiental concrete sub-projecten uitgewerkt. Deze zijn inmiddels gerealiseerd met steun van de gemeente en de provincie.