Polder Nijbroek

Bijzonder gebied tussen de dijken

Maand: december 2018

#18 | Ik ben Nijbroek niet zat!

Op de tafel staat een vaas met mooie zalmkleurige rozen. Een dampende kop rooibosthee staat voor ons. De antieke wandklok in haar knusse huiskamer geeft aan dat wij tien minuten te vroeg zijn, maar dat klopt niet. We zijn te gast bij Miep Stegeman. We krijgen speculaasjes en brokken van een chocoladeletter aangeboden. Het is immers sinterklaastijd. Het weer past bij de tijd van het jaar. Regendruppels op het raam, maar die verhinderen niet, dat we over het weidse landschap aan de Veluwsedijk in Nijbroek uitkijken.

Het is moeilijk voor te stellen, dat haar boerderijwoning in 1739 werd gebouwd, een van de oudste in de omgeving. Alleen aan de achterzijde staat nog een originele muur. Aan die kant zijn we binnengekomen in een ruimte die nu als schuur wordt gebruikt en waar vroeger een stal is geweest. Via enkele treden zijn we de eigenlijke woning binnengegaan, die vanwege de toenmalige grondwaterstand wat hoger ligt.

In dit huis werd Miep 81 jaar geleden geboren, als een nakomeling in een gezin met zeven kinderen. Ze is hier haar hele leven blijven wonen, net als haar ouders en grootouders. Of een van haar overgrootouders er vanaf de geboorte ook al woonde, kan Miep niet zeggen, maar dan ben je al terug in de eerste helft van de 19de eeuw.

Op enkele meubeltjes staan foto’s, die wij een voor een bekijken. Het meest in het oog springt de foto van de vriendelijk ogende Derk. Ze leerde hem kennen bij het zangkoor Oefening en Stichting, waarvan ze nog altijd lid is. Bij een van de kooruitjes sloeg de vlam over. In 1956 zijn ze getrouwd en ze kregen vijf kinderen. “We hebben het heel erg goed gehad en Derk was een lieve man”, vertelt ze. Na een afnemende gezondheid overleed hij op 21 juni 2013 op 84-jarige leeftijd.

Er is een andere foto waarop ons oog valt.  Dat is hun dochter Greet, die nu 52 is. Zij heeft een beperking door zuurstofgebrek bij de geboorte en woont op ’s Koonings Jaght in Arnhem. “Het  tragische is”, verzucht Miep, “dat dit voorkomen had kunnen worden, als ik tijdig naar het ziekenhuis zou zijn gebracht.”

Eenmaal getrouwd, waren Miep en Derk in het huis van haar ouders gaan wonen. Maar hoe ging dat dan?, vragen wij ons af. En dan kwamen er ook nog vijf kinderen. Werd de woning verbouwd tot een dubbel woonhuis? Nee, niets daarvan. Het pas getrouwde stel trok gewoon bij de ouders in. Ze leefden met elkaar in één huis. En dan was er ook nog Jan, de 10 jaar oudere broer van Miep, die zijn hele leven vrijgezel is gebleven. Natuurlijk was het geven en nemen, maar dat is altijd goed gegaan. Maar je was er voor elkaar, ook toen haar ouders achteruit gingen. Ze werden liefdevol verzorgd en konden er tot aan hun dood blijven wonen.

In het rijtje foto’s ontbreekt broer Jan niet. Net als Miep is hij altijd in het ouderlijk huis blijven wonen tot hij in januari 2018 overleed. Jan was een bekende en geliefde figuur. Hij speelde orgel, vaak in de kerk van Terwolde en soms in Nijbroek. De laatste jaren van zijn leven trok hij als het maar even mogelijk was er met de scootmobiel op uit. Zo bleef hij mensen ontmoeten. Jan was dol op de kinderen van Miep en Derk en dat was wederzijds. Dat lieten ze ook heel mooi blijken op zijn drukbezochte begrafenis.

Jan en Derk hadden het boerenbedrijf van Mieps ouders in 1956 overgenomen en zij vertelt vol bewondering hoe goed beide zwagers altijd hebben samengewerkt. Maar door de MKZ kwam er helaas een voortijdig einde aan hun bedrijf. Dit was een zware klap. Alle zoogdieren met kalfjes die ze hadden, moesten worden vernietigd en daarna hebben ze geen nieuwe veestapel meer opgebouwd.

Ook de schapen van Frank, de jongste zoon, moesten worden afgemaakt. Frank heeft op het erf van het ouderlijk huis zelf een huis gebouwd, waar hij met Yvonne woont. Yvonne komt tijdens ons gesprek net even binnen en desgevraagd vertelt zij, dat alle Blauwe Tesselaars, waaronder veel zwangere dieren, werden vernietigd. Maar na de crisis werd het fokken weer opgepakt. Voor Frank, die in een garage werkt, is het houden van dit schapenras meer dan alleen een hobby. Het bord aan de weg, waarop staat Blauwe Tesselaars, schapenfokkerij” zegt genoeg.

“Wel is het zo”, zegt Miep, “dat wij veel meer weg konden toen we na de MKZ met het bedrijf gestopt waren. We genoten van de vakantiereizen, vooral Zwitserland maakte een grote indruk op ons.” Derk hoefde nooit zo nodig naar het buitenland, maar als ze  terug waren, had hij de grootste praatjes over alles wat ze beleefd hadden.

Nu haar broer Jan er niet meer is, is Miep dit jaar voor het eerst alleen in huis. Maar eenzaam is ze niet. Kinderen en kleinkinderen bezoeken haar regelmatig en vol trots vertelt ze, dat ze een paar weken eerder voor de tweede keer overgrootmoeder is geworden. Zij geniet met volle teugen van mensen om zich heen.

Wel kan ze merken dat de jaren beginnen te tellen. Ze zou graag wat kleiner willen wonen, maar voor ouderen zijn er in Nijbroek geen specifieke woningen. Misschien biedt in de toekomst een zorgwoning op het erf volgens de wet WMO een uitkomst. Weg uit Nijbroek? Dat ziet ze niet zitten. Aan het eind van ons gesprek zegt ze heel gedecideerd: “Nee, ik ben Nijbroek niet zat!”

Dit is het achttiende verhaal in de reeks Nijbroekers in beeld, geschreven door Herman van den Nieuwendijk. Herman is onderdeel van de werkgroep Polder Nijbroek en woont aan de Dijkhuizenweg.

Aan de slag met de toekomst van polder Nijbroek!

‘Door grond verbonden’ is de  visie voor de toekomst van de polder Nijbroek. Het toekomstbeeld is afgelopen jaar gemaakt op basis van verschillende bijeenkomsten en gesprekken met mensen van binnen en buiten Nijbroek. Een visie voor en door Nijbroekers.

Deze visie is geen eindstation. Het is een middel om ook aan de slag te kunnen gaan met het realiseren van de toekomst, zoals we die met elkaar verkend en verwoord hebben. Het toekomstbeeld biedt een leidraad voor zowel Nijbroekers als gebiedspartijen om keuzes af te wegen. Het is een openingsbod om krachten te bundelen en dat wat de polder bijzonder maakt te versterken.

Bekijk hier het boekje met het toekomstbeeld voor polder Nijbroek. Achtergrondinformatie over de totstandkoming van dit toekomstbeeld is te lezen in het eindrapport.

Het verhaal van Nijbroek: door grond verbonden
Het toekomstbeeld is gebaseerd op het verhaal van Nijbroek, van vroege ontginning tot nu. Nijbroek betekent letterlijk ‘nieuw drassig land’. Het is een door de mens gemaakt stuk land en wordt nog steeds door de inwoners ‘gemaakt’. Het is een afgebakend landschap dat een bevolking huisvest van grondbewerkers en gemeenschapsbouwers. Een grondgebied dat vruchtbaar is voor gewassen en gezamenlijke initiatieven. Het DNA van het landschap zit daarmee in het DNA van de gemeenschap; stevige grond om op voort te bouwen. De visie draagt dan ook de titel: Polder Nijbroek, door grond verbonden.

Een visie met vier pijlers
Het toekomstbeeld sluit aan bij deze Nijbroekse identiteit en speelt tegelijkertijd in op toekomstige opgaven. Actuele opgaven rondom klimaat, energie, wonen en werken roepen de vraag op hoe de polder er in de toekomst uit zal zien. De visie, samengesteld en gepresenteerd door Open Kaart, is gebouwd op vier pijlers, vier principes om de waarde van het landschap en de gemeenschap te versterken, ook voor de langere termijn.

  1. Grondgebonden werken
    Boeren hebben het landschap door de eeuwen heen gevormd en beheerd. Hun gebruik van het landschap draagt bij aan het voortbestaan ervan; behoud door gebruik. Het Nijbroekse polderlandschap met haar kavels van zestig meter vraagt om boerenbedrijven die goed uit de voeten kunnen met deze maten. De relatie tussen werken -nut- en het landschap moet blijven bestaan; bedrijven blijven grondgebonden werken.
  2. Een rijk landschap
    Naast behoud door gebruik, mag het landschappelijke DNA van de polder sterker zichtbaar worden. Daarmee blijven kwaliteiten ook in de toekomst herkenbaar én beleefbaar voor zowel Nijbroekers als bezoekers van de polder. Het versterken van de kenmerkende elementen van het landschap biedt tegelijkertijd kansen voor het verrijken van de biodiversiteit van het gebied.
  3. Een veerkrachtige gemeenschap
    De rust, landschappelijke kwaliteiten en sterke gemeenschap maken polder Nijbroek tot een prettige woonplek, ook voor wie zijn inkomsten elders verdient. Daar staat tegenover dat het dorp in relatie tot de steden in de omgeving weinig voorzieningen kent. Het ondersteunen van de gemeenschap waar nodig én het aanvullen van het type woningen dat Nijbroek heeft -bijvoorbeeld in leegstaande boerderijen- is belangrijk om een veerkrachtige gemeenschap te blijven.
  4. Eigen regie
    Het polderlandschap vormde vanaf het begin een zelfstandig systeem met eigen waterhuishouding en zelfstandig bestuur. Nijbroekers waren ‘vrije lieden’ en zo voelen ze zich nog steeds. Waar mogelijk dienen ontwikkelingen daarom voor en door Nijbroekers gestuurd te worden. Inwoners moeten de mogelijkheid krijgen regie te voeren, zodat zaken waar mogelijk binnen de eigen invloedsfeer blijven. Dit kan door het ondersteunen van initiatieven en het versterken van zelforganisatie. Een voorbeeld hiervan is een gebiedscoöperatie, met bijvoorbeeld een energiecoöperatie en een landschapsfonds waarin beheer van het landschap is gedeeld.

Meer lezen over de visie? De vier pijlers worden uitgebreider beschreven in het boekje dat iedere Nijbroeker na afloop van de presentatie mee naar huis heeft gekregen. Meer achtergrondinformatie is te vinden in het eindrapport. Beide links zijn bovenaan dit bericht te vinden.

Aan de slag met verschillende initiatieven
Het project Polder Nijbroek heeft een vervolg gekregen in de vorm van verschillende initiatieven, die inmiddels van start zijn gegaan. De presentatie van het toekomstbeeld vormde het startschot voor dit vervolg. Zo wordt er verkend of het mogelijk is een gebiedscoöperatie voor Nijbroek op te richten en zullen er mensen aan de slag gaan met de thema’s energie, ecologie en wonen. Heb je interesse om ook aan te sluiten? Of een goed idee voor Nijbroek? Neem contact op!

Mogelijk gemaakt door WordPress & Thema gemaakt door Anders Norén