Aan de slag met de toekomst van polder Nijbroek!

‘Door grond verbonden’ is de  visie voor de toekomst van de polder Nijbroek. Het toekomstbeeld is afgelopen jaar gemaakt op basis van verschillende bijeenkomsten en gesprekken met mensen van binnen en buiten Nijbroek. Een visie voor en door Nijbroekers.

Deze visie is geen eindstation. Het is een middel om ook aan de slag te kunnen gaan met het realiseren van de toekomst, zoals we die met elkaar verkend en verwoord hebben. Het toekomstbeeld biedt een leidraad voor zowel Nijbroekers als gebiedspartijen om keuzes af te wegen. Het is een openingsbod om krachten te bundelen en dat wat de polder bijzonder maakt te versterken.

Bekijk hier het boekje met het toekomstbeeld voor polder Nijbroek. Achtergrondinformatie over de totstandkoming van dit toekomstbeeld is te lezen in het eindrapport.

Het verhaal van Nijbroek: door grond verbonden
Het toekomstbeeld is gebaseerd op het verhaal van Nijbroek, van vroege ontginning tot nu. Nijbroek betekent letterlijk ‘nieuw drassig land’. Het is een door de mens gemaakt stuk land en wordt nog steeds door de inwoners ‘gemaakt’. Het is een afgebakend landschap dat een bevolking huisvest van grondbewerkers en gemeenschapsbouwers. Een grondgebied dat vruchtbaar is voor gewassen en gezamenlijke initiatieven. Het DNA van het landschap zit daarmee in het DNA van de gemeenschap; stevige grond om op voort te bouwen. De visie draagt dan ook de titel: Polder Nijbroek, door grond verbonden.

Een visie met vier pijlers
Het toekomstbeeld sluit aan bij deze Nijbroekse identiteit en speelt tegelijkertijd in op toekomstige opgaven. Actuele opgaven rondom klimaat, energie, wonen en werken roepen de vraag op hoe de polder er in de toekomst uit zal zien. De visie, samengesteld en gepresenteerd door Open Kaart, is gebouwd op vier pijlers, vier principes om de waarde van het landschap en de gemeenschap te versterken, ook voor de langere termijn.

  1. Grondgebonden werken
    Boeren hebben het landschap door de eeuwen heen gevormd en beheerd. Hun gebruik van het landschap draagt bij aan het voortbestaan ervan; behoud door gebruik. Het Nijbroekse polderlandschap met haar kavels van zestig meter vraagt om boerenbedrijven die goed uit de voeten kunnen met deze maten. De relatie tussen werken -nut- en het landschap moet blijven bestaan; bedrijven blijven grondgebonden werken.
  2. Een rijk landschap
    Naast behoud door gebruik, mag het landschappelijke DNA van de polder sterker zichtbaar worden. Daarmee blijven kwaliteiten ook in de toekomst herkenbaar én beleefbaar voor zowel Nijbroekers als bezoekers van de polder. Het versterken van de kenmerkende elementen van het landschap biedt tegelijkertijd kansen voor het verrijken van de biodiversiteit van het gebied.
  3. Een veerkrachtige gemeenschap
    De rust, landschappelijke kwaliteiten en sterke gemeenschap maken polder Nijbroek tot een prettige woonplek, ook voor wie zijn inkomsten elders verdient. Daar staat tegenover dat het dorp in relatie tot de steden in de omgeving weinig voorzieningen kent. Het ondersteunen van de gemeenschap waar nodig én het aanvullen van het type woningen dat Nijbroek heeft -bijvoorbeeld in leegstaande boerderijen- is belangrijk om een veerkrachtige gemeenschap te blijven.
  4. Eigen regie
    Het polderlandschap vormde vanaf het begin een zelfstandig systeem met eigen waterhuishouding en zelfstandig bestuur. Nijbroekers waren ‘vrije lieden’ en zo voelen ze zich nog steeds. Waar mogelijk dienen ontwikkelingen daarom voor en door Nijbroekers gestuurd te worden. Inwoners moeten de mogelijkheid krijgen regie te voeren, zodat zaken waar mogelijk binnen de eigen invloedsfeer blijven. Dit kan door het ondersteunen van initiatieven en het versterken van zelforganisatie. Een voorbeeld hiervan is een gebiedscoöperatie, met bijvoorbeeld een energiecoöperatie en een landschapsfonds waarin beheer van het landschap is gedeeld.

Meer lezen over de visie? De vier pijlers worden uitgebreider beschreven in het boekje dat iedere Nijbroeker na afloop van de presentatie mee naar huis heeft gekregen. Meer achtergrondinformatie is te vinden in het eindrapport. Beide links zijn bovenaan dit bericht te vinden.

Aan de slag met verschillende initiatieven
Het project Polder Nijbroek heeft een vervolg gekregen in de vorm van verschillende initiatieven, die inmiddels van start zijn gegaan. De presentatie van het toekomstbeeld vormde het startschot voor dit vervolg. Zo wordt er verkend of het mogelijk is een gebiedscoöperatie voor Nijbroek op te richten en zullen er mensen aan de slag gaan met de thema’s energie, ecologie en wonen. Heb je interesse om ook aan te sluiten? Of een goed idee voor Nijbroek? Neem contact op!

Opbrengst thema-avonden: inspiratie, ideeën en initiatieven voor de polder

Op 3, 10 en 17 oktober vonden drie verdiepende thema-avonden plaats, op zoek naar concrete mogelijkheden voor de toekomst van de polder Nijbroek. Drie avonden met een volle zaal Nijbroekers; drie avonden met boeiende gesprekken; drie avonden vol inspiratie, ideeën en mogelijke initiatieven. 

In een eerste en tweede bijeenkomst hebben zowel Nijbroekers als experts van buiten het gebied hun blik op de polder gedeeld. Er is gesproken over dat wat bijzonder en kenmerkend is uit het verleden; er is gesproken over wat speelt in het heden; én er is gesproken over dat wat belangrijk en wenselijk is voor de toekomst. Op basis hiervan is in drie avonden gezocht naar concrete aanknopingspunten voor deze toekomst.

Werken, wonen en verblijven in de polder: drie verdiepende thema-avonden

Werken in de polder
De eerste thema-avond werd vanuit het (agrarisch-)economische perspectief naar de polder gekeken. De Nijbroekse polder is ooit ontgonnen om er vruchtbare landbouwgronden van te maken en nog steeds is het landschap een bron van inkomsten. Ontwikkelingen in de landbouw, maar bijvoorbeeld ook op het gebied van energie hebben echter potentieel grote invloed op de kwaliteiten van het landschap.

Het werd duidelijk dat het loont om zelf het heft in handen te nemen als Nijbroek en met een voorstel te komen op het gebied van onder andere duurzame energie, om zo sterker te staan tegen ongewenste initiatieven van buitenaf. Grote windturbines en grootschalige zonneakkers worden over het algemeen niet gewaardeerd, ze passen niet goed bij de schaal van het Nijbroekse landschap, zo wordt besproken. Kleinere inpassingen en oplossingen, daar staan Nijbroekers wel voor open. Dit zou in eigen beheer kunnen. Aan de tafels werden ideeën voor een energiecoöperatie van en voor Nijbroekers geopperd. Of zelfs een bredere gebiedscoöperatie, waar ontwikkeling van het landschap ook onderdeel van is.

Wonen in de polder
De tweede thema-avond stond de leefbaarheid in de polder Nijbroek centraal. Jan Winsemius  introduceerde hier het begrip ‘woonarrangementen’; kijken naar leefbaarheid vanuit het geheel van woningen, voorzieningen en kwaliteiten die een gebied voor bepaalde doelgroepen te bieden heeft. De woonarrangementen voor de polder Nijbroek moeten worden opgebouwd rondom de unieke kwaliteiten van het gebied. Kleinschalige experimenten met nieuwe woonvormen zouden een goede aanvulling kunnen zijn op het huidige aanbod, zowel voor jong als oud.

Verblijven in de polder
Verblijven was het thema van de derde avond, waarin onderwerpen als ecologie, water en recreatie aan bod kwamen. Er werd geopperd op sommige plekken in de polder de waterstanden een natuurlijker beloop te geven. Nu is het waterbeheer veelal gericht op het zo snel mogelijk afvoeren van het water, de polder uit. Maar misschien is dat anno 2018 niet overal meer passend, omdat we in de loop der jaren anders met ons landschap om kunnen en willen gaan.

Iets nattere of drogere stukken grond bieden ook nieuwe kansen voor de biodiversiteit in het gebied. Cor Heidenrijk legt uit dat Nijbroek eigenlijk niet zo aantrekkelijk meer is voor weidevogels. Veel inwoners vinden dit erg jammer. Nattere stukken grond maken het aantrekkelijker voor vogels weer terug te keren, in combinatie met stroken hoger gras en kruiden langs weilanden, groene plekken rondom het dorp of watergangen.

Elke thema-avond werd aan verschillende tafels gesproken over concrete mogelijkheden voor de toekomst van Nijbroek

Vervolg
Dit is een kleine greep uit de inspiratie, ideeën en mogelijke initiatieven die verzameld zijn in de gesprekken. Er was ruimte voor discussie en er werd constructief meegedacht over mogelijkheden. Het is scherper geworden hoe de gewenste toekomst van de polder Nijbroek eruit ziet én er zijn volop ideeën verzameld om aan de slag te gaan met deze toekomst.

De verzamelde input wordt verwerkt tot een samenhangend toekomstbeeld voor de polder Nijbroek. Op woensdagavond 28 november kun je horen en zien wat er voort is gekomen uit de gesprekken die we de afgelopen maanden met elkaar hebben gevoerd. Nieuwsgierig? We zien je graag de 28e!

Op de fiets de polder door

Vrijdag 6 juli hebben Nijbroekers met betrokkenen van gemeente Voorst, Provincie Gelderland, het Waterschap en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed door de polder Nijbroek gefietst. Onder leiding van Tonnie Pannekoek doen de deelnemers de verschillende windstreken van de polder aan; van de noordelijke Vloeddijk tot de zuidelijke Kadijk. Een zonnige kennismaking met het gebied.

Al fietsend trekken het landschap, de weteringen en de boerderijen aan de deelnemers voorbij. Nijbroekers uit de werkgroep Polder Nijbroek lichten toe wat er te zien is en soms ook wat niet meer te zien is. Hoe de sloten vroeger langs de Middendijk liepen; herinneringen aan het verbreden van de wetering die we kruisen op het Geersepad; de ‘gerende’ grond aan het einde van het Geersepad, waar inderdaad te zien is dat de grond schuin toeloopt.

Nijbroekers en niet-Nijbroekers wisselen van gedachten over wat ze tegenkomen. Bomen, waterstanden, fietspaden, oude erven. De toekomst van Nijbroek is een toekomst waar verschillende thema’s bij elkaar komen, zoals ook de eerste bijeenkomst in het dorpshuis goed naar voren kwam. Leefbaarheid hangt samen met het landschap, landschap is nauw verbonden met water, water hangt samen met cultuurhistorie enzovoort. Het is dan ook belangrijk dat niet alleen Nijbroekers en gemeente Voorst betrokken zijn, maar ook partijen als de provincie en het waterschap willen meedenken en meedoen. Want hoe meer mensen straks achter het toekomstbeeld staan, hoe beter dat beeld daadwerkelijk toekomst kan worden.