28 november: presentatie toekomstbeeld polder Nijbroek

Polder Nijbroek, een uniek ontginningslandschap. De afgelopen maanden is met mensen van binnen en buiten de polder nagedacht over de toekomst van dit gebied. Het resultaat is een visie voor en door Nijbroekers. Op woensdagavond 28 november wordt het toekomstbeeld voor de polder gepresenteerd, je bent van harte uitgenodigd!

Een toekomstbeeld voor de polder Nijbroek
In vijf bijeenkomsten is nagedacht over de toekomst van het gebied, dat in de Middeleeuwen van moeras tot vruchtbare landbouwgronden werd ontgonnen. Het landschap van toen, met een slim watersysteem van sluisjes en weteringen, kavels van 60 meter breed en dijken rondom, is ook vandaag de dag nog goed herkenbaar. Door de eeuwen heen is het kenmerkende landschap blijven bestaan.

Voor en door Nijbroekers
Dit landschap wordt gewaardeerd, zo blijkt uit de drukbezochte bijeenkomsten die de afgelopen maanden plaatsvonden. Nijbroekers gingen samen met experts op het gebied van landschap, energie, wonen, ecologie en recreatie in gesprek over kwaliteiten van de polder. Verschillende perspectieven kwamen hierbij aan de orde; want de polder is zowel een plek om te werken, te wonen als te verblijven. Ook werd gezamenlijk gezocht naar kansen voor het gebied, inspelend op veranderingen en actuele ontwikkelingen, onder andere op het gebied van duurzame energie en in de agrarische sector.

Een visie als openingsbod
De opbrengsten van de afgelopen maanden worden samengebracht in een toekomstbeeld voor de polder Nijbroek, dat op woensdagavond 28 november gepresenteerd wordt. Deze visie vormt geen eindstation, maar een middel om ook daadwerkelijk aan de slag te kunnen gaan met het realiseren van de geschetste toekomst. Een leidraad voor zowel Nijbroekers als gebiedspartijen om keuzes af te wegen; een openingsbod om krachten te bundelen en dat wat de polder bijzonder maakt te versterken. Het project Polder Nijbroek krijgt een vervolg in de vorm van verschillende initiatieven. De presentatie van het toekomstbeeld vormt het startschot voor dit vervolg.

Nieuwsgierig naar het toekomstbeeld voor polder Nijbroek en/of interesse om mee doen aan het vervolg? Kom op 28 november om 20.00 uur naar Dorpshuis de Arend, Dorpsplein 2, Nijbroek. 

Uitnodiging thema-avond Wonen: 10 oktober

Afgelopen woensdag vond de eerste verdiepende thema-avond van het project Polder Nijbroek plaats, waar ‘werken in de polder’ centraal stond. Er is in verschillende groepen gediscussieerd over wat wel en juist niet wenselijk is voor de Nijbroekse polder op het gebied van landschap, landbouw, economie en duurzame energie. Concrete mogelijkheden als een energiecoöperatie of zelfs een bredere gebiedscoöperatie van en voor Nijbroekers kwamen naar voren. Komende woensdag volgt de tweede avond, met ‘wonen in de polder’ als thema.

Het agrarisch-economische perspectief heeft grote invloed op het Nijbroekse landschap, maar Nijbroek is echter niet slechts een plek om te werken. Of je nu wel of niet je geld binnen de dijken van de polder verdient, Nijbroek is voor haar inwoners een geliefde plek om te wonen. Het is een kleine, relatief actieve gemeenschap. De continuïteit van deze gemeenschap is echter niet vanzelfsprekend. Wat maakt Nijbroek leefbaar en wat is er in de toekomst nodig om Nijbroek leefbaar te houden? Dat is de vraag die komende woensdag centraal staat. Onderwerpen als wonen voor jong en oud en voorzieningen komen daarbij aan bod.

Je bent wederom van harte uitgenodigd mee te denken op 10 oktober, 20.00 uur in Dorpshuis de Arend.

Wat is kenmerkend voor Nijbroek? – Tweede bijeenkomst

Woensdag 12 september vond de tweede bijeenkomst van het project Polder Nijbroek plaats. Waar we de vorige keer met Nijbroekers spraken over toekomstscenario’s voor de polder, waren het deze avond mensen van buitenaf die hun blik op Nijbroek deelden. Wat zagen zij?

Kernwaarden uit de historie van de polder
Welke inspiratie kan er geput worden uit de geschiedenis van de polder Nijbroek om keuzes te maken voor de toekomst? Marinke Steenhuis (SteenhuisMeurs) start met het historische verhaal van Nijbroek. Ze is het archief in gedoken en biedt ons verschillende kernwaarden.

Vrije lieden
De polder Nijbroek is een oude ontginning, uit 1328. Bij de ontginning van de polder werd Nijbroek een afzonderlijk richterambt met een eigen rechter en schepenen. Later werd ook de kerk zelfstandig, met een eigen pastoor. In oude brieven staat vermeld dat de inwoners van de polder ‘vrije lieden’ zouden zijn; ze hoefden geen andere overheid te erkennen dan de graaf van Gelre. “Het is bijzonder dat Nijbroek van oudsher een richterambt was; Nijbroek was volledige zelfstandig qua bestuur, rechtspraak, kerk en waterstaat” zo vertelt Steenhuis. De zelfstandigheid en mentaliteit van ‘we doppen onze eigen boontjes’ is voelbaar tot op de dag van vandaag.

Nut en Lust
Wat Steenhuis verder kenmerkend vindt, is de aloude combinatie van werk en recreatie; nut en lust. Er werd hard gewerkt op de boerderijen, maar het waren niet alleen plekken om te werken. Er mocht ook genoten worden van de  omgeving. Veel boerderijen hadden een ‘lanterskamer’, een kamer voor de landheer.
Van oudsher is Nijbroek overigens grotendeels zelfvoorzienend in voedsel en bouwmaterialen, maar levert opbrengsten aan een grotere markt. Iets wat Steenhuis aanduidt als ‘glokaal’. Ze noemt daarbij ook de fruitteelt, die vroeger veel in het gebied te vinden was.

Een uniek ontginningslandschap  met agrarische schoonheid
Het in cultuur brengen van de moerasachtige gronden van Nijbroek heeft geleid tot een uniek ontginningslandschap dat tot op de dag van vandaag nog herkenbaar is. De kavels, de weteringen, de dorpskern en de oude boerenerven zijn allemaal onderdeel van dit verhaal. De polder is een gebied met bijzondere natuurwaarden en ‘agrarische schoonheid’; de groene long in de stedendriehoek Apeldoorn-Deventer-Zutphen.

Deze kernwaarden uit het verleden bieden inspiratie om het Nijbroek van de toekomst vorm te geven; ze vormen het verhaal waar polder Nijbroek op voort kan bouwen. Het is de uitdaging de kwaliteiten van de polder naar de toekomst te brengen, waar nodig te versterken of te repareren.

De negen lagen van het Nijbroekse landschap
Als basis hiervoor ontleedt Catherine Visser (DaF-architecten) het landschap van de polder Nijbroek in negen lagen die kenmerkend zijn voor dit gebied.

De eerste laag wordt gevormd door de oeverwallen en kommen; er zijn variaties in de ondergrond ontstaan door restgeulen en oude oeverwallen van de IJssel. Deze variaties in de ondergrond zijn voelbaar voor degene die het land bewerken, maar ook zichtbaar op RAF-kaarten uit de oorlog. Door het landschap lopen de typerende weteringen, het tweede landschapselement. De weteringen beheren het water binnen de polder en weren het water van buiten de polder. Een derde kenmerkende laag is de omdijking van de polder. Dijken vormen de randen van de polder en markeren het verschil tussen binnen en buiten. Ze vertellen een gevarieerd verhaal waar stuwen, bruggen, ophogingen, bomen en andere details onderdeel van uitmaken.

Catherine Visser ontleedt het Nijbroekse landschap in negen kenmerkende lagen.

Daarna zoomt Catherine verder in. Zo delen de kavels de Nijbroekse polder op in regelmatige stroken, met 60 meter als meest gangbare maat. De kavels worden begrenst door sloten, hagen en bomenrijen, hoewel kavelgrenzen niet overal meer goed herkenbaar zijn. De vijfde laag is het dorp, waar kerk en gaard het middelpunt vormen. De boomgaard als ‘lege midden’ is bijzonder; het dorp heeft een groene kern. Volgende lagen worden gevormd door wegen, erven en de bosjes en bomen.

De negende laag is het water. Het begint met water en het eindigt met water; water is belangrijk in het Nijbroekse landschap. Het noorden kent hogere waterstanden; naar het zuiden toe wordt het water zo diep dat je het haast niet meer in de sloten ziet staan. De negen lagen vormen de bouwstenen van het landschap en de gereedschapskist voor de toekomst.

Het speelveld van vandaag
Maar wat is het krachtenveld rondom deze bouwstenen? Het Nijbroekse landschap wordt gebruikt om te wonen, te werken en te verblijven; vanaf de Middeleeuwen tot nu. Welke ontwikkelingen hebben we mee te maken? Nationale en soms zelf internationale trends en ontwikkelingen spelen een rol, maar ook regionale zaken beïnvloedden de polder.

Paul de Graaf (Paul de Graaf Ontwerp & Onderzoek) en Jan-Willem van der Schans (Universiteit Wageningen) hebben het agrarisch-economisch perspectief onder de loep genomen en met verschillende boeren en ondernemers in de polder gesproken. De landbouw in de polder Nijbroek wordt getypeerd door grotendeels grondgebonden bedrijven. Beperkte schaalvergroting en ruilverkaveling en de vele familiebedrijven maken dat de bedrijven een menselijke schaal hebben behouden. Het oude kavelpatroon functioneert nog steeds goed; de boerenstand lijkt goed geworteld in het gebied. De voornaamste uitdagingen zitten in opvolging, vernatting en verdroging en nieuwe regelgeving, zo vertellen ze.

Relevante ontwikkelingen hiernaast zijn de vestiging van intensieve bedrijven van elders, ecologische verschraling, toegankelijke woningmarkt en lokale gronden die in handen komen van investeerders van elders in combinatie met het energievraagstuk dat speelt; krachten en machten waar Nijbroek -gevraagd of ongevraagd- mee te maken heeft.

Inspirerende voorbeelden
Voorbeelden uit andere delen van Nederland laten zien hoe deze ontwikkelingen tot kansen kunnen leiden. Een voorbeeld dichtbij is de polder Mastenbroek, tussen Zwolle, Genemuiden en Hasselt. Ook dit is een eeuwenoude, Middeleeuwse ontginning; “het jongere broertje van polder Nijbroek” zo vertelt Steenhuis. De geplande uitbreiding van Zwolle in de jaren negentig maakte dat boeren en andere inwoners in actie kwamen om de kwaliteiten van de polder te beschermen. Ze zetten zich in om cultuurhistorische waarden veilig te stellen in de economische en maatschappelijk realiteit van het heden. Zo richtten ze een wooncoöperatie op om bouwontwikkelingen zelf in de hand te kunnen houden en is er een website waarop vele lokale verhalen te vinden zijn. Er is zelfs een parfum, een ‘Eau de Polder’ waarin je de geur van de polder, het gras, de kruiden en het voorjaar kunt ruiken.

‘Veranderen om jezelf te blijven’
“Je moet veranderen om jezelf te blijven”, sluit Steenhuis haar verhaal af. Hiermee vat ze samen wat ook De Graaf toelicht. De wereld verandert en die veranderingen hebben hun invloed op Nijbroek. Welke invloed dat is, daar kan Nijbroek in dit project richting aan geven. Als we niets doen, haalt de realiteit de polder mogelijk in. Als we het heft in eigen handen nemen, kunnen we passende oplossingen zoeken voor de ontwikkelingen om ons heen en de kansen benutten die deze ontwikkelingen bieden.

Workshops op 3, 10 en 17 oktober
De input van Nijbroekers bij de eerste bijeenkomst vormt samen met de input van de tweede avond de onderlegger voor het maken van een visie voor de polder Nijbroek. In drie workshops op 3, 10 en 17 oktober zullen we rondom de thema’s Werken, Wonen en Verblijven de vertaalslag maken naar concrete mogelijkheden voor de toekomst. We nodigen je van harte uit met ons mee te denken!

En voor wie meer terug wil zien van de tweede bijeenkomst, de presentaties komen binnenkort beschikbaar op deze website.

Tweede bijeenkomst op 12 september

Met een volle zaal Nijbroekers is op 20 juni het project Polder Nijbroek van start gegaan. Gewenste toekomstbeelden voor de polder zijn verkend en belangrijke thema’s op de kaart gezet. Op woensdagavond 12 september volgt de tweede bijeenkomst. Denk (weer) met ons mee!

De input van Nijbroekers wordt deze avond aangevuld met inzichten van experts. Vanuit cultuurhistorisch, landschappelijk en agrarisch-economisch perspectief hebben zij naar Nijbroek gekeken en met betrokkenen binnen en buiten Nijbroek gesproken. Wat is typerend voor de polder? Hoe is de polder ontstaan? En welke ontwikkelingen spelen nu die kansen bieden voor de toekomst? Ze delen hun blik.

Ook zullen deze avond de themagroepen toegelicht worden, die op 3, 10 en 17 oktober plaatsvinden. Dan zullen specifieke thema’s verder worden uitgediept, zoals energie, landschap, cultuurhistorie, recreatie, leefbaarheid en economie. Interesse? Reserveer de data vast in je agenda!

We zien je graag 12 september om 20.00 uur, in Dorpshuis de Arend, Dorpsplein 2, Nijbroek.

Enthousiaste startbijeenkomst met betrokken Nijbroekers

Hoe ziet de toekomst van Nijbroek er volgens jou uit? Woensdagavond 20 juni is het project Polder Nijbroek van start gegaan met een eerste bijeenkomst in het Dorpshuis. Een volle zaal met Nijbroekers vol ideeën! 

De polder Nijbroek is een prachtig gebied; een eeuwenoud landschap met een saamhorige gemeenschap, zo blijkt ook bij de eerste bijeenkomst. Het Dorpshuis zit vol met betrokken bewoners. Zowel jong als oud; al jarenlang of juist nog maar kort in Nijbroek wonend. De landelijke omgeving en de betrokken, actieve gemeenschap worden gewaardeerd. Er zijn echter ook vragen voor de toekomst. Hoe worden kwaliteiten behouden? Hoe kunnen we vorm geven aan vraagstukken rondom bijvoorbeeld duurzaamheid en energie? Hoe blijft het gebied leefbaar, voor bewoners en ondernemers?

Gezamenlijk wordt nagedacht over wenselijke en juist onwenselijke scenario’s voor de toekomst van Nijbroek. Dromen en nachtmerries voor het dorp en de omliggende polder werden letterlijk op tafel gelegd. Wat wel en wat juist absoluut niet? Weidevogels, knotwilgen, starterswoningen, openbaar vervoer, de basisschool, fietsveiligheid, ondernemerschap; uiteenlopende onderwerpen worden genoemd. Onderwerpen die de toon zetten voor het vervolg van het project.

De komende maanden wordt gewerkt aan een toekomstbeeld voor Nijbroek. In opdracht van gemeente Voorst en in samenwerking met Plaatselijk Belang Nijbroek zal bureau Open Kaart verschillende bijeenkomsten en workshops organiseren om mét en voor Nijbroekers een visie te vormen. Een visie die past bij het gebied, past bij Nijbroekers en die een gedeelde basis biedt om de toekomst vorm te geven.

Wil je ook meedenken? Kom naar de tweede bijeenkomst in september of sluit aan bij de werkgroep Polder Nijbroek. De werkgroep denkt mee over het project en draagt bij aan de invulling ervan. Interesse? Mail ons.

Startbijeenkomst 20 juni – Denk mee!

De polder Nijbroek is het gebied tussen de Vloeddijk, Veluwsedijk, Bekendijk, Kadijk en Zeedijk. Het is een eeuwenoud landschap, een unieke en cultuurhistorisch waardevolle plek. Tegelijkertijd is het een gebied in beweging, dat vraagt om aandacht voor thema’s als duurzaamheid, energie, water, recreatie, leefbaarheid en economie. Plaatselijk Belang Nijbroek en de gemeente Voorst hebben daarom de handen ineen geslagen om met bureau Open Kaart en Nijbroekers een toekomstbeeld te schetsen voor de polder Nijbroek. Want hoe zorgen we er samen voor dat Nijbroek ook in de toekomst een aantrekkelijke plek blijft om te wonen, te werken en te verblijven?

Jouw input is hierbij van belang! Iedereen is dan ook van harte uitgenodigd om mee te doen de komende maanden. De aftrap van het project is op woensdag 20 juni. Tijdens deze bijeenkomst horen we graag hoe jij naar de polder kijkt. Wat wordt gewaardeerd en moet behouden worden en waar liggen juist kansen voor verbetering?

Denk mee! Of je nog maar kort in Nijbroek woont of juist al jarenlang, je bent van harte welkom. We zien je graag 20 juni om 20.00 uur in het dorpshuis, Dorpsplein 2, Nijbroek.